FAQs

Een ocularist (of okularist) is een zeer gespecialiseerde ambachtsman en medische zorgverlener die oogprothesen van speciaal glas of kunststof vervaardigt en aanpast.

Het vervaardigen van een glazen oog boven een bunsenbrander is een eeuwenoude kunst die wereldwijd nog maar door een handvol specialisten wordt beheerst. In Duitsland zijn er in totaal slechts ongeveer 70 actieve ocularisten. De opleiding is in Duitsland tot nu toe niet wettelijk geregeld, maar wordt georganiseerd door beroepsverenigingen zoals de Deutsche Ocularistische Gesellschaft (DOG) en duurt zes tot zeven jaar, wat een flinke uitdaging is.

Glas is in Duitsland het meest gebruikte materiaal voor hoogwaardige oogprothesen. Het is uiterst weefselvriendelijk, absoluut zuurbestendig tegen traanvocht en zorgt voor de vorming van een natuurlijke traanfilm voor optimaal draagcomfort.

Voor uw op maat gemaakte oogprothese gebruiken wij uitsluitend speciaal glas. Dit is volledig biocompatibel, getest op lichaamsverdraagzaamheid en voldoet aan de strenge eisen van de Europese MDR (Medical Device Regulation) voor medische hulpmiddelen.

De prothese bestaat uit verschillende soorten speciaal glas:

• Cryolietglas: Dit witte, loodvrije speciaalglas vormt de basis en het witte protheselichaam (de sclera of het oogwit).
• Kristalglas en alkalisilicaatglas: deze transparante glassoorten worden gebruikt om het fijne irispatroon aan te brengen en het oog zijn natuurlijke, optische diepte te geven.
• Calciumfosfaatglas: dient als kleurgevende basis voor de gedetailleerde weergave van de structuur van de iris

Nee, een oogprothese is geen bol, maar een op maat gemaakte, gewelfde halve schaal.
Dat veel mensen toch aan een bol denken, heeft drie redenen:

• De anatomie: Het natuurlijke menselijke oog is bolvormig, waardoor men automatisch dezelfde structuur bij een prothese veronderstelt.
• Het vervaardigingsproces: De basis van de prothesekunst is in feite een mondgeblazen holle glazen bol, waaruit de uiteindelijke schaal pas in de laatste stap wordt uitgewerkt.
• De popcultuur: In films wordt het cliché van de rollende bal vaak op humoristische wijze gebruikt. Bekende voorbeelden zijn het uitvallende oog in de animatiefilm „Shrek“ of het houten oog van de piraat Ragetti in „Piraten van de Caraïben“, dat als een knikker over de vloer rolt. In werkelijkheid is zo’n uitvallen of rollen onmogelijk vanwege de schaalvorm.

De beweeglijkheid van uw oogprothese is vaak verbazingwekkend goed. Hoe goed het kunstoog meebeweegt, hangt echter in de eerste plaats af van de aanwezige oogspieren en het geïmplanteerde implantaat.

Een op maat gemaakt kunstoog volgt de natuurlijke bewegingen van uw spieren zo goed mogelijk. De prothese zelf kan de beweging echter niet volledig zelfstandig uitvoeren, maar brengt de resterende beweeglijkheid van de oogkas over naar het zichtbare voorste deel.

Ja, als een glazen kunstoog uit uw hand valt en op een harde ondergrond (zoals tegels in de badkamer) terechtkomt, kan het breken.

Geen zorgen in het dagelijks leven: zolang het kunstoog in uw oogkas zit, kan het niet breken. Daar wordt het rondom goed beschermd door uw gezichtsbeenderen.

Nee, dat is helaas niet mogelijk – maar de vraag is heel begrijpelijk en terecht!

Moderne oogprothesen worden tegenwoordig zo gedetailleerd en levensecht vervaardigd dat je visueel nauwelijks een verschil ziet met een gezond oog. Het is dan ook volkomen normaal dat je je deze vraag stelt.

Een kunstoog wordt echter uitsluitend vervaardigd om esthetische redenen en om de vorm van de oogkas te behouden. Aangezien er geen verbinding is met de oogzenuw, kan het het gezichtsvermogen helaas niet herstellen.

Bij deze chirurgische ingreep wordt de oogbol verwijderd – bijvoorbeeld bij ernstige verwondingen of oogtumoren. Het omliggende vet- en bindweefsel en de oogspieren blijven in de oogkas behouden. De spieren worden aan een implantaat vastgenaaid. Dit zorgt ervoor dat het kunstoog later stevig op zijn plaats blijft zitten en goed kan bewegen.

U kunt een oogprothese van glas verkrijgen tijdens onze spreekuren of rechtstreeks in ons instituut in Wiesbaden. Maak hiervoor alstublieft van tevoren een afspraak.

De weg naar uw kunstoog verloopt in drie eenvoudige stappen:

1. Het recept: Eerst schrijft uw oogarts een recept voor een glazen oogprothese uit, met vermelding van de betreffende diagnose (bijvoorbeeld toestand na enucleatie of anoftalmie = het volledig ontbreken van één of beide ogen).
2. De afspraak: met dit recept maakt u een afspraak bij ons in het instituut.
3. De aanpassing: Op de afgesproken datum wordt de glazen oogprothese speciaal voor u op maat vervaardigd. De vorm, de kleur en de juiste pasvorm worden daarbij perfect op u afgestemd. De glazen prothese wordt in uw aanwezigheid boven de vlam vervaardigd en kan na een korte afkoeltijd direct worden geplaatst.

De afrekening verschilt afhankelijk van uw verzekeringsstatus:

• Mensen met een wettelijke ziektekostenverzekering: u hebt een geldig voorschrift (recept) van de oogarts nodig, waarin een diagnose is vermeld. Belangrijk: het recept mag bij indiening maximaal 28 dagen oud zijn. De wettelijke eigen bijdrage bedraagt 10,– € per prothese.
• Uitkeringsinstanties / beroepsverenigingen (BG) / ongevallenverzekeringen: Voor de uitkering volstaat een voorafgaande schriftelijke toezegging van kostenvergoeding door de betreffende instantie.
• Particulier verzekerden: u ontvangt van ons een factuur, die u vervolgens samen met het medisch voorschrift bij uw verzekeraar indient voor vergoeding. Neem alstublieft een voorschrift van uw oogarts mee naar de afspraak. Zorgverzekeraars hebben dit bewijs van medische noodzaak nodig om de kosten voor het op maat gemaakte medische hulpmiddel te vergoeden. Bovendien vormt het voorschrift onze wettelijke opdracht voor de vervaardiging.

Een bezoek aan ons instituut duurt in totaal ongeveer twee uur. In die tijd vervaardigen wij uw kunstoog volledig met de hand, zodat u het direct mee naar huis kunt nemen.

Het proces bestaat uit de volgende stappen:

• Onderzoek & kleurkeuze: Eerst onderzoeken we zorgvuldig uw oogkas. Uit ons uitgebreide assortiment halffabricaten voor oogprothesen (bolvormige ruwe stukken waarop de iriskleuren al zijn aangebracht) kiezen we het model dat precies overeenkomt met uw natuurlijke iriskleur en de tint van het wit van uw oog (sclera).
• Vormgeving & vervaardiging: Dit geselecteerde model dient als basis. De behandelende ocularist vervaardigt hieruit ter plekke en in uw aanwezigheid boven de vlam uw individuele, perfect passende oogkom.
• Plaatsing & advies: Na een korte afkoelperiode wordt het kant-en-klare kunstoog geplaatst. Tot slot nemen we ruim de tijd voor een uitgebreid adviesgesprek over het juiste gebruik, het plaatsen en het onderhoud van uw nieuwe prothese.

Nee, het aanmeten van een oogprothese is normaal gesproken niet pijnlijk.

• Tijdens de aanpassing: Het nauwkeurig aanpassen van de prothese in de oogkas voelt voor de meeste patiënten eerder aan als een lichte druk of een licht gevoel van een vreemd voorwerp – vergelijkbaar met het inzetten van een grote contactlens. Het doet echter geen pijn.
• Na het inbrengen: Het dragen kan de eerste dagen wat onwennig aanvoelen, omdat de oogleden en het weefsel zich eerst aan de nieuwe vorm moeten aanpassen.
• Belangrijk: een goed zittende prothese mag geen pijn veroorzaken. Mocht u aanhoudende klachten of pijn hebben, kom dan zo snel mogelijk bij ons langs, zodat we de oorzaak kunnen onderzoeken en de pasvorm indien nodig kunnen aanpassen.

Het doel van een op maat gemaakte lens is een harmonieuze en natuurlijke uitstraling. We stemmen de kleur, vorm, grootte en het patroon van de iris (regenboogvlies) precies af op uw gezonde oog.

Hoe perfect het eindresultaat uiteindelijk zal zijn, hangt echter ook af van de medische toestand van uw oogkas. Ons doel is altijd dat het kunstoog in het dagelijks leven zo onopvallend mogelijk is.

De pupil van een oogprothese is star. Dat betekent dat deze zich niet kan aanpassen aan veranderende lichtomstandigheden. Bij uw gezonde oog is dat anders:

In het donker wordt uw echte pupil heel groot. In fel licht trekt de pupil van uw gezonde oog samen en wordt heel klein. Aangezien de pupil van het kunstoog altijd even groot blijft, valt er in vergelijking met uw gezonde oog, afhankelijk van de lichtsterkte, een klein verschil op. Dat is volkomen normaal en technisch gezien niet anders mogelijk.

Wij raden aan om het product dagelijks met lauw water te reinigen. Hoe vaak u het uiteindelijk reinigt, kunt u echter zelf bepalen, afhankelijk van hoe het voor u aanvoelt.

Ook de manier waarop uw ooglid sluit, is hierbij van belang:als het ooglid volledig sluit, reinigt het kunstoog zich bijna vanzelf door te knipperen. Als het niet volledig sluit, is vaker reinigen nodig.

BELANGRIJKE OPMERKING: Een gebroken of beschadigde prothese mag onder geen enkele omstandigheid opnieuw worden ingebracht! Zelfs als er slechts een heel klein hoekje is afgebroken of het oppervlak lichtjes is afgebrokkeld, bestaat er door de scherpe randen een acuut risico op letsel aan uw oogkas.

Breng de onderdelen toch maar naar ons toe: bewaar alle stukjes zorgvuldig. We kunnen grotere fragmenten tijdelijk aan elkaar bevestigen met behulp van een speciale was. Zo kunnen we de oorspronkelijke vorm en kleur van uw huidige prothese precies vaststellen en deze gebruiken als sjabloon voor de snelle vervaardiging van uw nieuwe oog.

Klassieke oogprothesen (na een oogverwijdering) kunnen door veel mensen zonder problemen ook ’s nachts worden gedragen. De prothese kan worden verwijderd, maar dat is niet noodzakelijk. Als het ooglid gesloten is, kan het kunstoog dankzij het allergeenvrije, uiterst gladde oppervlak gedurende een langere periode – ook ’s nachts – in de oogkas blijven zitten.

Bulbus-oogkappen (dunne oogprothesen die over een blind, maar nog aanwezig oog worden gedragen) moet u ’s nachts altijd verwijderen. Zo kan uw eigen oogbol tijdens de slaap optimaal herstellen.

Nee, dat kan tot medische problemen leiden. Het kunstoog dient niet alleen voor het uiterlijk, maar houdt ook de oogkas in vorm.

Als u de prothese voor langere tijd uitdoet, kan dit de volgende gevolgen hebben:

• Krimpen: De oogkas kan smaller worden, waardoor een prothese er later niet meer in past.
• Veranderingen: De oogleden kunnen verslappen of veranderen.
• Irritaties: Het gevoelige slijmvlies in de oogkas kan gemakkelijker ontstoken raken.

Haal het kunstoog daarom alstublieft nooit voor langere tijd uit, zonder dit eerst met uw ocularist of oogarts te overleggen.

Tegen het droge gevoel helpen bevochtigende oogdruppels (vaak ook wel ‘kunsttranen’ genoemd). Deze middelen verlichten de klachten snel en leggen een beschermende film over de prothese.

Als het oog sterk tranen of er zich meer afscheiding (slijm) vormt, is dat meestal een reactie van de oogkas op een prikkel.

Typische oorzaken hiervan zijn:

• Milieu & gezondheid: een verkoudheid, een allergie of een klein vreemd voorwerp (zoals een stofdeeltje).
• Droogheid: Paradoxaal genoeg gaan de ogen vaak juist tranen wanneer de slijmvliezen eigenlijk te droog zijn.
• Slijtage: Naarmate het kunstoog ouder wordt, wordt het oppervlak ruw en irriteert het de oogkas.

Belangrijk: Als het tranen of het afscheiden van vocht lang aanhoudt, moet u niet afwachten. Laat uw oogkas en de prothese zo snel mogelijk controleren door uw ocularist of oogarts.

In de regel wordt een oogprothese van glas één keer per jaar vervangen om ontstekingen te voorkomen en een optimaal draagcomfort te garanderen.

De levensduur en de intervallen voor vervanging zijn afhankelijk van de volgende factoren:

• Natuurlijke slijtage: traanvocht en omgevingsfactoren zorgen ervoor dat het glasoppervlak na verloop van tijd ruw wordt, wat de oogleden kan irriteren.
• Veranderingen in de oogkas: De oogkas kan in de loop van de tijd licht veranderen, waardoor de prothese op een gegeven moment niet meer perfect past. Daarom is het raadzaam om regelmatig een controle te laten uitvoeren – ook als u geen pijn heeft.
• Wanneer is een snellere vervanging nodig? Bij merkbare veranderingen in de stoel, bij het optreden van klachten of irritaties, en met name:
• Bij kinderen: Aangezien het gezicht en de oogkas tijdens de groei voortdurend veranderen, is het hier gebruikelijk om de prothese ongeveer om de 6 maanden te vervangen (bij zuigelingen en peuters, afhankelijk van de ontwikkelingsfase, zelfs om de 2 tot 4 maanden). De prothese groeit als het ware mee en zorgt ervoor dat de oogkas zich symmetrisch ontwikkelt.

Zwemmen is geen probleem. We raden u echter aan een zwembril te dragen. Deze beschermt de oogkas tegen chloor en ziektekiemen en zorgt er tegelijkertijd voor dat uw gezonde oog beschermd blijft.

Doe tijdens het zwemmen geen kopduiken in het water. Door de plotselinge waterdruk kan het kunstoog anders worden weggespoeld en kwijtraken.

Bij activiteiten zoals duiken, parachutespringen of bungeejumpen worden er sterke krachten en drukverhoudingen op het lichaam uitgeoefend.

Neem voorafgaand aan dergelijke activiteiten altijd eerst contact op met ons of uw oogarts, zodat wij u individueel kunnen adviseren op basis van de sport die u beoefent.

In de overgrote meerderheid van de beroepen kunt u gewoon werken. Afhankelijk van uw werkplek zijn er echter twee zaken waar u rekening mee moet houden:

• Bij beeldschermwerk: doordat je geconcentreerd naar het scherm kijkt, knipper je minder vaak met je ogen. Dit kan een droog gevoel in de ogen veroorzaken. Bevochtigende oogdruppels kunnen hierbij helpen.
• In stoffige omgevingen of bij ambachtelijke beroepen: stofdeeltjes kunnen het oppervlak van de prothese sneller doen slijten. Draag in dergelijke omgevingen altijd een geschikte veiligheidsbril.